Op Koninginnedag vond in Apeldoorn een verschrikkelijke gebeurtenis plaats, waarbij verschillende mensen zijn overleden en velen gewond raakten. Enkele weken geleden werd bekend dat er verschillende claims van shockschade zijn binnengekomen bij verzekeraar Reaal. De indieners stellen psychische schade te hebben opgelopen door het bekijken van de beelden van de aanslag op TV of internet. Wanneer heeft iemand recht op shockschade?

Shockschade is een speciale vorm van letselschade en een vrij nieuw begrip in Nederland. Het gaat bij shockschade niet om schadevergoeding voor het directe slachtoffer, maar om vergoeding van schade van anderen die getuige zijn geweest van het trauma en daardoor psychisch ernstig ontregeld raken. De Hoge Raad heeft ooit strenge eisen gesteld aan toekenning van shockschade: Er moet sprake zijn van een nauwe relatie met het slachtoffer, van aantoonbaar psychisch letsel en van een hevige emotionele schok door het waarnemen van het ongeval of een directe confrontatie met de gevolgen daarvan.

Shockschade via televisie?
Hebben de vredelievende televisiekijkers die op Koninginnedag geconfronteerd werden met de afschuwelijke beelden recht op schadevergoeding? Wanneer je de door de Hoge Raad geformuleerde eisen erbij neemt, lijkt de kans van slagen van zo’n claim niet groot. De meeste televisiekijkers zullen geen nauwe relatie met de slachtoffers hebben gehad. Daarnaast wordt de kans klein geacht dat mensen een psychische stoornis zouden oplopen na het zien van televisiebeelden alleen. Het zou anders kunnen zijn voor mensen die op de plek des onheils aanwezig waren en het hele drama voor hun ogen hebben zien voltrekken. Zeker wanneer er een band met een van de slachtoffers bestaat en er psychisch letsel is opgelopen, zal een claim wegens shockschade wel kansrijk zijn.

Affectieschade
Bij het toekennen van een claim van shockschade is het noodzakelijk dat de indiener aantoonbaar psychisch letsel heeft opgelopen. Er is echter geen plaats voor schadevergoeding wegens het verdriet van mensen die hun naasten verliezen door een ongeval. In verschillende landen om ons heen, zoals België, Frankrijk en Engeland is dit recht op affectieschade wel vastgelegd in een wet. In Nederland wordt een voorstel daartoe momenteel behandeld door de Eerste Kamer. Veel nabestaanden zeggen geholpen te zijn met de erkenning van hun verdriet door middel van een schadevergoeding. Zelfs verzekeraars vinden het toekennen van bijvoorbeeld een vast bedrag aan affectieschade een goed idee. Hopelijk komt de wetgever ook tot dat inzicht.